Q&A

Ndonëse specialistët kanë pikëpamje të ndryshme për sa i përket pozicionit më të saktë të gjumit për të porsalindurit dhe foshnjet, ata janë dakord se pozicioni i gjumit përmbys duhet të shmanget kur foshnja fle i pambikëqyrur nga një i rritur. Vendosja e foshnjes në pozicion gjumi përmbys është ‘braktisur’ në 20 vitet e fundit, pas një fushate të madhe sensibilizimi duke qënë se është përcaktuar si një nga shkaqet më të rëndësishme së Sindromës së Vdekjes Foshnjore të Papritur -SVFP. Frekuenca e kësaj sindrome është ulur që kur foshnjet nuk vendosen më në gjumë në pozicionin përmbys. Gjumi i foshnjeve në pozicionin e shtrirë në shpinë në një dyshek relativisht të sheshtë dhe të qëndrueshëm rekomandohet nga Akademia Amerikane e Pediatrisë për të shmangur sa më shumë të jetë e mundur Sindromën e Vdekjes Foshnjore të Papritur. Pozicioni anësor mund të aplikohet duke përdorur një mbajtëse në një dyshek relativisht të qëndrueshëm.

Për procesin e ushqyerjes me gji është i nevojshëm një ambjent i qetë. Sigurohuni që të jeni ulur në mënyrë të rehatshme. Nëse nuk jeni ulur në një kolltuk, vendosni jastiqe poshtë bërrylave tuaj. Nëse keni lindur me prerje cezariane (operacion), vendosni të porsalindurin tuaj mbi një jastëk për të shmangur kontaktin me pjesën e ndjeshme të prerjes cezariane ( operacionit). Gjatë ushqyerjes me gji, i gjithë trupi i foshnjës dhe jo vetëm fytyra e tij duhet të kthehet në drejtim përballë gjirit tuaj. Këmbët tuaja nuk duhet varen në ajër. Gjatë ushqyerjes me gji, ju duhet të lejoni që ajri të kalojë lirisht nga hunda e fëmijës, duke larguar atë pjesë të gjirit që mund të pengojë hundën e foshnjes.

Dhimbjet e barkut (koliti) tek të porsalindurit janë ndërkombëtarisht të përcaktuara si episode të pashpjegueshme dhe intensive qarjeje te foshnjet e shëndetshme dhe me zhvillim normal, episode që zgjasin të paktën tre orë në ditë, për më shumë se tre ditë në javë, të paktën për tre javë në muaj. Dhimbjet e barkut shfaqen gjatë 3-4 muajve të parë të jetës së foshnjes dhe për fat të keq shkaqet janë të panjohura.
Ushqyerja me gji, një dietë e ekuilibruar e nënës, një ambjent i qetë dhe një masazh në barkun e foshnjës mund të ndihmojnë shumë.
Në rastet kur foshnjet paraqesin dhimbje barku ndërsa ushqehen me qumësht formule dhe në raste kur pediatri vë re çrregullime të aparatit tretës, të tilla si refluks gastroezofagal, kapsllëk, intolerancë ndaj laktozës ose intolerancë ndaj proteinave të qumështit të lopës, qumështi pluhur i modifikuar posaçërisht për të trajtuar dhimbjet e barkut mund të zgjidhet duke ndjekur këshilla mjekësore .

Një gromësimë shkaktohet nga gëlltitja e ajrit (aerophagy) gjatë marrjes së ushqimit. Foshnjet zakonisht grumbullojnë ajër teksa ushqehen dhe për këtë arsye duhet të ndihmohen që të gromësijnë, dmth për të nxjerrë ajrin nga stomaku dhe pastaj të vazhdojnë seancën e tyre të ushqyerit. Në fund të çdo seance të ushqyerjes, është gjithmonë e dobishme të ndihmohen foshnjet të gromësijnë, përpara se të vendosen në gjumë. Ka shumë pozicione që mund të ndihmojnë foshnjen të gromësijë. Pozicioni më i zakonshëm është vendosja e foshnjes mbi shpatullat e një të rrituri, me barkun e foshnjës në gjoksin e të rriturit. Prekni me lëvizje të lehta shpinën e foshnjes suaj derisa të gromësijë. Nuk është e nevojshme që foshnja të gromësijë pas çdo seancë ushqyerje. Prandaj, në qoftë se kalojnë 5-10 minuta pa gromësirë foshnja, ju mund ta vendosni atë në djep që të flejë.

Shmangni pirjen e kafes gjatë gjithë periudhës që ushqeni foshnjen me gji. Kafeina kalon nëpërmjet ushqyerjes me gji në trupin e foshnjes tuaj duke shkaktuar kështu gjëndje irritimi te ai/ajo. Në qoftë se ju patjetër duhet të pini kafe, atëherë konsumoheni atë menjëherë pas ushqyerjes me gji të foshnjes, në mënyrë që trupi juaj të ketë kohë për të eliminuar sasinë më të madhe të kafeinës deri sa të vijë koha për ushqyerjen e rradhës me gji.

Numri dhe cilësia e jashtëqitjes ndryshon shumë në varësi të llojit të ushqyerjes dhe moshës të së porsalindurit. Foshnjet që ushqehen me gji mund të dalin jashtë (defekojnë) 1-7 herë në ditë ose edhe vetëm një here/javë. Foshnjet që ushqehen me ushqim artificial dalin jashtë ( defekojnë) 2-4 herë në ditë gjatë javëve të para dhe pastaj rreth 1-2 herë në ditë.

Lemza është një gjendje normale gjatë muajve të parë të jetës së një foshnje dhe kjo është dukuri e zakonshme sidomos pas marrjes së ushqimit. Lemza fillon pak pas ushqyerjes dhe kohëzgjatja varion nga disa minuta deri në gjysmë ore. Foshnja nuk shqetësohet nga lemza por do të ishte mire të shmangej ushqyerja kur foshnja ka lemzë.

Gjatë një seance ushqyerje, sigurohuni që fëmija nuk është vendosur në pozicion horizontal, por në një pozicion gjysmë të shtrirë dhe shishja është paralel me tokën. Mundohuni të kuptoni sa më shpejt të jetë e mundur pushimet që foshnja bën gjatë procesit të ushqyerjes duke qënë se duhet ta ndaloni atë nëse foshnja po mbytet. Kur rrjedha e qumështit është më e lartë, fëmija është i detyruar të përtypë shpejtë, kështu që ju duhet të modifikoni rrjedhën e qumështit ose duke e bërë më të forte pjesën ku delë qumështi ose duke përdorur një shishe me biberon të vogël për të ushqyer foshnjen. Bëni disa puushime gjatë ushqyerjes për të kontrolluar nëse foshnja është ende i uritur, ose nëse është ngopur.

Te foshnjet, muskuli unazor që ndan ezofagun nga stomaku nuk është i zhvilluar sa duhet; prandaj është e lehtë të ngjiten lëngjet e stomakut lart në ezofag dhe pastaj të dalin nga goja, duke shkaktuar refluks ('nxjerrje të lëngjeve').

Refluksi është një gjendje normale; por nga ana tjetër të vjellat janë mjaft shqetësuese pra në të tilla raste duhet menjëherë të konsultoheni me pediatrin tuaj. Kur ka refluks, foshnja nxjerr një sasi të vogël të qumështit nga goja, zakonisht kur gromësinë, por kjo gjë mund të ndodhë po ashtu në çdo kohë gjatë ditës, madje edhe gjatë gjumit. Kur nga ana tjetër, foshnja ka të vjella, atëherë ai/ajo nxjerrë një sasi të madhe të qumështit dhe gjendja e tij/saj nuk është e qetë.

Për të reduktuar refluksin sa më shumë të jetë e mundur, ndiqni këshillat si më poshtë:

• Ushqeni foshnjen tuaj në një vend të qetë larg nga zhurma,
• Ndërprisni seancën e ushqyerjes të paktën një here duke i lejuar foshnjës të gromësijë,
• Në fund të çdo seance ushqyerje, mbaheni foshnjen në një pozicion të drejtë në krahët tuaja për 5-10 minuta në mënyrë që të mund të gromësijë,
• Shmangni të ushqyerit e foshnjës kur është i/e shtrirë,
• Përmbahuni nga kryerja e lëvizjeve të menjëhershme dhe të shpejta pas ushqyerjes së foshnjes,
• Në qoftë se ju e ushqeni foshnjen tuaj me shishe me biberon, sigurohuni që thithësi i biberonit të ketë madhësinë e duhur.

Nëse problemi është shumë intensiv (foshnja nxjerrë shpesh ushqimin nga goja), dhe ky fenomen vazhdon për një kohë të gjatë, atëherë duhet të konsultoheni me pediatrin ose me një pediatër gastroenterolog , për t’ju ndihmuar që të diagnostikoni problemin e mundshëm.

-Biberoni nuk duhet t'i jepet një foshnjeje e cili ushqehet me gji përgjatë gjashtë javëve të para që nga lindja e tij/ saj, në mënyrë që të konsolidohet mënyra e ushqyerjes me gji.

- Biberon nuk duhet të ofrohet si një zëvendësues i ushqimit, kur fëmija është i uritur. Kjo gjë mund të shkaktojë parehati te foshnja dhe po ashtu mund të shkaktojë probleme me ushqyerjen e tij/ saj në vijim.

-Pas 2 vitesh, duhet të përqëndroheni te përpjekjet për ndërprerjen e përdorimit të biberonit nga foshnja juaj.

Biberonat prodhohen prej gome apo silikoni. Biberonat e bërë prej gome duhet të zëvendësohen kur materjali fillon të ngjisë pas një fare kohe përdorimi të shpeshtë. Biberonat e bërë nga silikoni janë më të butë dhe materiali nuk ngjit pas një fare kohe përdorimit të shpeshtë. Megjithatë, biberonat kanë të çara kur foshnjet kanë dhëmbë. Pasi të vëreni të tilla të çarash në biberona silikoni, duhet menjëherë ti zëvendësoni me biberona të rinj.